strojesigrid / WCZESNE ŚREDNIOWIECZE 

 STROJE WCZESNOŚREDNIOWIECZNE

uwaga: zapis bibliograficzny podaje źródło ilustracji

informacje są systematycznie uzupełniane- proszę o cierpliwość.

STRÓJ DAMSKI

*  DANIA*

Strój dla dosyć zamożnej Dunki wykonany jest z cienkiego lnu (giezło, niewidoczne na zdjęciu), grubszego lnu (suknia kremowa) oraz wełny (suknia fartuchowa). Prostokątny pasek materiału przyczepiony za pomoca brosz żółwiowatych (wbrew pozorom rzadkiego znaleziska na tych terenach) zdobiony jest aplikacją z brązowego jedwabiu oraz  jedwabnymi krajkami. Datowanie X wiek. 

 literatura: J.Jeppesen, Haldum, Noble graves, w: Viking Aros, Moesgard,2005, s.74

                          

       

       

 

*  SZWECJA *

 Kobieta z wyższych warstw połecznych z  Birki * w Szwecji, ubrana była w suknię spodnią, suknię wierzchnią, oraz w jednym z możliwych wariantów, zamknietą suknię fartuchową. Ta właśnie suknia mogła być zdobiona barwnymi krajkami, zaś jej ramiona spinała para brosz żółwiowatych, dosyć powszechnych na terenie Szwecji wikingów. W sytuacjach uroczystych do nich też przypinany był tren (nieraz plisowany). Czasami na suknię zakładano spiętą pojedynczą zapinką chustę lub płaszcz. Jak wskazuja znaleziska z Birki, głowa mogła być odkryta, włosy zaś upięte w kunsztowny węzeł, bądź nakryta, zaś samo nakrycie głowy zdobione  (grób  946- poniżej oznakowany literą b). Rekonstrukcje oparte na wyglądzie figurek kobiecych produkowanych i znajdowanych  w Szwecji w X wieku( od lewej Birka, Grodinge, Tuna)

ilustracje oznakowane literami a oraz c pokazują pozostałości znalezione na czaszkach w grobach męskich. Wysuwa się wniosek, że czapki mogły być zdobione jedwabiem, może krajkami, niekiedy używano nici metalowych. W odpowiednim czasie poświęcimy temu zagadnieniu osobną kolumnę.

 

         

                   a                                 b                                 c

*pamiętać należy, że Birkę zasiedlali kupcy, niejednokrotnie podróżujący ze swoimi rodzinami. Jedna z koncepcji współczesnej nauki zakłada, że owi kupcy docierali na teren przyładoża i dalej, do Wołgi, by handlować i tam się osiedlać, a czasem łupić tereny cesarstwa. Dlatego też sądzi się, ze w podobny strój mogło się ubierać część kobiet, gdzie wpływ Birki był znaczny, np na dzisiejszym stanowisku Riurikowo Gorodiszcze (gdzie zresztą też znaleziono tego typu figurkę)

literatura: A.Geijer, Birka III, Die Textilfunde, Uppsala 1938, Tabl.38, ryc.1,2,3 oraz ryc. 39-42

   Nie zawsze jednak do damskiego stroju w jego zamożniejszej wersji zakładano brosze żółwiowate. Zabytkow tych znaleziono stosunkowo niewiele, jeżeli brać pod uwagę liczebność wikińskich społeczności,  i dotyczy to wszystkich rejonów przez nich zamieszkiwanych. Brosze żółwiowate nosiły najzamożniejsze kobiety, ale wg niektórych autorów i część bogatych kobiet sie bez nich obywała. Możliwa jest zatem wersja wikińskiego stroju damskiego dla zamożnej Szwedki w postaci giezła, sukni długiej z długim, prostym rekawem, oraz sukni wierzchniej, nieco krótszej, zdobionej od pasa w dół dekoracja w układzie poziomych pasów (krajkie i/lub pasy jedwabiu). Do tego w razie potrzeby zakładano płaszcz spięty jedną zapinką, z innej biżuterii zaś stosowano wielokrotną kolię na szyję. Przykładem takiego stroju (poza różnymi możliwościami interpretacji niektórych elementów, np że przedstawiona kobieta jest ciężarna) jest figurka kobieca na srebrnej zawieszce znalezionej w grobie nr 1 w Aska (Ostergotland, Szwecja) datowana na okres wikiński (wkrótce sprecyzuję datowanie). Warto pamietać, ze kobiety niższych stanów w ogóle mogły tak właśnie sie ubierać, ze skromniejszymi zdobieniami sukni i mniejszą ilością biżuterii.

literatura: B.Lonborg, Vikingetidens kvindedragter,     . s.259 i nn, rys.8

 

*  NORWEGIA *

 Strój zamożnej kobiety z terenów dzisiejszej Norwegii rekonstruowany jest nieco inaczej niż wcześniej opisane. Wynika to między innymi z małej ilości brosz żółwiowatych tu znalezionych (stąd sugestia, iż nie używano powszechnie sukni wierzchnich z szelkami spiętymi broszami, lub uzaleznione to było od mody w danym regionie i powiązań np handlowych z innymi częściami wikińskiej Skandynawii). Prawdopodobnie najbardziej powszechny strój kobiecy składał się z giezła, sukni długiej (mogła być obszyta krajką i/lub paskami jedwabiu przy mankietach i szyi, ). Suknia byla przepasana, do pasa z przodu przyczepiony był prostokatny kawałek materiału innego niż suknia rodzaju (inny splot, może i kolor). Na szyję zakładano kolię paciorków. Włosy mogły być związane w węzeł. Taka rekonstrukcja oparta jest przede wszystkim na wizerunku wyrzeźbionym w drewnie, znalezionym wśród wyposażenia pochówku w Oseberg w Norwegii, datowanym na około 835 rok.

Jest to jeden z możliwych wariantów stroju, nie do końca wiadomo czy był stosowany przez wszystkie warstwy społeczne (im niżej, tym skromniejsze dekoracje, mniej różnorodne barwy, gorsze gatunki tkanin i mniej biżuterii)

literatura: B.Lonborg, Vikingetidens kvindedragter,     . s.259 i nn, rys.9

Na podstawie fragentów pochodzących z zachodniej Norwegii (ze zbiorów Muzeum Historycznego w Bergen) wyciągnięto wnioski, że strój damski w innym wariancie przedstawiał się następująco: giezło (znaleziono fragmenty wełnianego stroju plisowanego, nr B 5625, z Vangsnes, rys. poniżej),  dwie suknie  z szelkami wełniane (każda z nich mogła mieć inny splot). Natomiast nie znaleziono żadnych tekstyliów które mogłyby pełnić funkcje płasza/peleryny. Podsumowując- na terenie dzisiejszej Norwegii zachodniej noszono także strój o podobnym modelu jak np w środkowej Szwecji, główna różnica polegała na stosowaniu wełny, a znikomej ilości lnu ( wśród 417 fragmentów tkanin z 25 grobów, lnianych jest 10).

literatura: I.M. Holm-Olsen, Noen gravfunn fra vestlandet som kaster lys over vikingtidens kninnedrakt, VIKING,T.39, s.197 i nn, rys.6

Ze względu jednak na ostry klimat trudno sobie wyobrazić brak jakiegokolwiek stroju wierzchniego. Pewne sugestie przynoszą tkaniny odciśnięte na zabytkach metalowych- szczególnie prezentowane poniżej odciski na wierzchniej stronie zapinek żółwiowatych.  Jak widać mógł to być jakiś strój założony na opisane dwie-trzy suknie, odciśnięty tutaj miał splot płócienny.  Brosza pochodzi z cmentarzyska wikińskiego w Kaupang.  (K XIII gr. I)

literatura: C.Blindheim, B.Heyerdahl- Larsen, Kaupang-Funnene, Norske Oldfunn XVI, tabl. 34 rys a.

 

*  CZECHY*

Dalmatyka, którą otrzymało dziecko po chrzcie, wzorowana jest na pozostałościach tego typu  stroju znalezionego w grobie św. Ludmiły w Pradze, zdobionego paskami barwnego (dziś brązowego i czerwonego) jedwabiu . Najprawdopodobniej gotowy strój został przywieziony bezpośrednio z Bizancjum (z przeznaczeniem dla jakiegoś biskupa). datowanie po 999 roku (ciało świetej było przenoszone w X wieku).

 Do ozdobienia dalmatyki wykonanej współcześnie użyto pasów haftu - motywu wzorowanego na zdobieniu innej tkaniny z tego samego miejsca (por. poniżej).

literatura: M.Bravermanova, The oldest textile items from the reliquary tomb of St.Ludmila, (w:) Priceless Invention of Humanity- Textiles, Acta Archaeologica Lodziensia, Nr 50/1, Łódź 2004, s.89, ryc. 8:1, 8:2.

 

    

  

 

        

    

                                                      fot.S.Strzałkowski

 

   STRÓJ MĘSKI

*  DANIA*

Męska koszula wykonana z lnu,  znaleziona w duńskiej miejscowości Viborg, jest przykładem ekonomicznego wykorzystania kuponu materiału (tkanego prawdopodobnie już na poziomym warsztacie tkackim), przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego komfortu użytkowania. Koszula z Viborg datowana jest na około połowę XI wieku, nie jest rozstrzygniete czy wykonano ją na miejscu czy importowano w całości.

literatura: M.Fentz,....., KUML, r.1987, Arhus, ryc.2,

         

   

 

 

HAFTY

Haft na naszym płaszczu jest wzorowany na jedwabnej aplikacji z peleryny możnego wikinga pochowanego w dzisiejszym Mammen w Danii.

Na bokach sukni wierzchniej wykonanej z wełny zostały wyszyte dwa jelonki wzorowane na motywach ze stroju z Birki, grobu 735. Oryginały wykonano specyficzną techniką oplotu korpusu wyszytego na tkaninie. 

 

My wykorzystałyśmy haft łańcuszkiem. Dlatego tez lewa strona tkaniny wygląda odmiennie niż oryginał.

 

literatura: A.Geijer, Birka III, die textilfunde aus den Grabern, Uppsala, 1938, tabl. XXXVI, ryc.4.

*

Wykonany przez nas haft wzorowany jest na zdobieniu brązowych okuć skórzanej pochwy noża znalezionej w grobie 20 na stanowisku "Żal" w Łączynie Starym na północnym Mazowszu. Cmentarzysko  datowane jest na drugą połowę XI- pierwszą poł. XII wieku. Przyjmując, że jedną z możliwości rekonstrukcji zdobień ubioru z tych terenów jest wzorowanie się na zdobnictwie innych porzedmiotów będących w użyciu, wykonałysmy hafty w dwóch wersjach: z wypełnieniem i bez wypełniania wzoru. Ten projekt należy więc traktować jedynie jako  naśladownictwo motywu z innej kategorii zabytków niż tekstylia.

literatura: L;Rauhut, Wczesnośredniowieczne cmentarzyska w obudowie kamiennej na Mazowszu i Podlasiu, Materuiały Starożytne i Wczesnosredniowieczne, T.1, 1971, tab.XXIX, ryc. s

     

*

Dekoracyjny szew zw. trzyrzędowym ściegiem pętelkowym został użyty do zszycia materiału na zrobionej przez nas kaptordze. Woreczek został wykonany z naturalnie barwionego lnu, szew zas cienką przędzą wełnianą. Badania wczesnośredniowiecznego Gdańska ujawniły wiele pozostałości tego typu ściegu na rozmaitych woreczkach, wykonanego cienką nicią wełniana albo niekiedy jedwabną. W tym ostatnim przypadku zaobserwowano , że  gdy nić jedwabna się skończyła, ścieg kontynuowano dalej wełną. Zazanczyć też trzeba, ze spotykana jest dwurzedowa odmiana opisywaego ściegu.

literatura: J.Kamińska, A.Nahlik, Włokiennictwo gdańskie X-XIII w., Łódź, 1958, ryc. 48 a,b.

                             

                

Na stanowisku 1 w Gdańsku, w miejscu słowiańskiej osady rybackiej znaleziono fragment tkaniny z bardzo ciekawym zdobieniem. Jest to specyficzny haft, w którym pętelki z jednej nici zostały przyczepione do tkaniny nicią drugą. Na jeden centymetr wchodzą prawie cztery pętelki haftu. Ten zabytek datowany jest prawdopodobnie na XII wiek (brak w publikacji jednoznacznych informacji), występuje na tkaninie nr 1949/1348b

literatura: J.Kamińska, A.Nahlik, Włókiennictwo gdańskie X-XIII w., Łódź, 1958, ryc. 48 c .

 

*

 Chusta wykonana z lnu, zdobiona wzorem nasladującym haft z terenu dzisiejszych Czech. Fragmenty takiego materiału zostały znalezione w grobowcu św. Ludmiły w Pradze , datowane na druga połowę X wieku. Tkanina ozdobiona została  być może na miejscu, bowiem klasztor św.Grzegorza ma bogatą tradycję hafciarską. Jesli jednak była importem, to pochodziła albo z terenu Niemiec, albo z Egiptu, gdzie znaleziono liczne analogie. Autorka opacowania opisuje, iż motyw został wyhaftowany białą lniana nitką na jasnym tle, wydaje sie jednak, że mógł być tkany i broszowany.

literatura: M.Bravermanova, The oldest textile items from the reliquary tomb of St.Ludmila, (w:) Priceless Invention of Humanity- Textiles, Acta Archaeologica Lodziensia, Nr 50/1, Łódź 2004, s.89, ryc. 5.

*

Do ozdobienia dalmatyki (por. wyżej) ofiarowanej dziecku po chrzcie wykorzystano fragment motywu tkaniny znalezionej w grobie św. Ludmiły. Tkanina ta, wykonana z lnu, jest importowana z Bizancjum lub wykonana na Bliskim Wschodzie ( w Syrii lub Iraku). Datowanie to pierwsze trzydziestolecie XI wieku.

literatura: M.Bravermanova, The oldest textile items from the reliquary tomb of St.Ludmila, (w:) Priceless Invention of Humanity- Textiles, Acta Archaeologica Lodziensia, Nr 50/1, Łódź 2004, s.89, ryc. 7.

                                        

                               

 

      

                                   

 

*

Dół koszuli został ozdobiony motywem fantastycznych zwierząt. Motyw ten jest nasladownictwem zdobienia brzegów tuniki koronacyjnej cesarza Henryka II, datowanej na 1014 rok. literatura: M.Gutkowska-Rychlewska, Historia Ubiorów, Wrocław 1968, s.127 ryc. 141

*

Na woreczku kultowym odkrytym we wczesnośredniowiecznej warstwie w Yorku (nr w publikacji 1408) został wykonany jedwabną przędzą na jedwabnej tkaninie haft w kształcie krzyża łacińskiego. Motyw ma mniej niż 2 cm wysokości. Pierwotnie zarówno tkanina, jak i haft miały barwę purpurową lub czerwoną. Obecnie jest to słaby róż. Więcej o tym zabytku w dziale TKANINY/tkaniny jedwabne.

 

 

Literatura P.Walton, Textiles, Cordage and Raw Fibre from 16-22 Coppergate, The Archaeology of York, York, 19989 rys. 156, tabl. XXVIIa

 

 

 
   NOWOŻYTNOŚĆ
   OFERTA
   PRADZIEJE
   WCZESNE ŚREDNIOWIECZE
   TKANINY

Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO
 
Copyright ©2008 by strojesigrid
Kreator Stron www